اربعین؛ مغناطيس پُرجاذبه حسينى
همه ایام، مال خداست؛ اما بعضی از ایام خصوصیتی دارد که برای آن خصوصیت «یوم الله» می شود (امام خمینی، صحیفه امام، ج9، ص465 ـ 469)، بنابراین اربعین هم از «ایام الله» است، چرا که مغناطيس پُرجاذبه ى حسينى، اولين دلها را در اربعين به سوى خود جذب كرد و اولين جوششهاى چشمه ى جوشان محبت حسينى، كه شطّ هميشه جارى زيارت را در طول اين قرنها به راه انداخته است، در اربعين پديد آمد و با آمدن اولين زائران ابا عبد الله الحسين عليه السّلام بر سر قبر امامِ معصومِ شهيد، اولين شكوفه هاى عاشورايى، در اربعين شكفته شد(فرمایشات امام خامنهای در تاریخ 01/ 01/ 1385) و این اولین درسى است كه اربعين به ما مى دهد، یعنی زنده نگهداشتن ياد حقيقت و خاطره ى شهادت در مقابل طوفان تبليغات دشمن(فرمایشات امام خامنه ای در تاریخ 22/ 06/ 1368) و زنده نگهداشتن این حقیقت که اربعین «یوم الله» است و «امام» پیشاهنگ قافله عشاق و مرگ «پل».
خاصيت محيط اختناق اين است كه مردم فرصت و جرئت پيدا نمى كنند كه حقايقى را كه فهميده اند، در عملِ خودشان نشان بدهند؛ چون دستگاه ظالم و مستبد نمى گذارد مردم بفهمند و اگر مردم فهميدند، نمى گذارد به آنچه فهميده اند، عمل كنند(فرمایشات امام خامنه ای در تاریخ 28/ 11/ 1387)، بنابراین باید این اختناقِ رعب آور درهم شکسته شود. زیارتنامه اربعین و زیارت مرقد سرور و سالار شهیدان حضرت حسین بن علی بن ابیطالب علیهما السلام که در این روز به عنوان یکی از نشانه های مؤمن تعریف شده است، اربعین را با عطوفت و تحرک، گره زده است و آن را به رسانه ای پرقدرت در مقابل اختناق و تهدیدِ نظام سیاسی ظالم تبدیل کرده است.
در زیارت اربعین خطاب به خداوند متعال عرض مى شود: «و بذل مهجته فيك» يعنى حسين کسی است که عاشق تو بود و فقط به خاطر تو جان و خون خود را داد؛ چرا؟ «ليستنقذ عبادك من الجهالة» تا بندگان تو را از جهل نجات دهد؛ «و حيرة الضّلالة»؛ و آنها را از سرگردانىِ ناشى از ضلالت و گمراهى برهاند.
سپاه مقابل در فراز بعدى اینگونه معرفى مى شود: «و قد توازر عليه من غرّته الدنيا»؛ نقطه ى مقابل، كسانى بودند كه فريب زندگى، آنها را به خود مشغول كرده بود؛ «و باع حظّه بالأرذل الأدنى»؛ سهمى را كه خداى متعال براى هر انسانى در آفرينش عظيم خود قرار داده است و اين سهم عبارت است از سعادت و خوشبختى دنيا و آخرت به بهاى ناچيزی فروخته بودند.
براین اساس نهضت حسينى با دو نگاه قابل ملاحظه است:
نگاه اول: حركت ظاهرى حسين بن على، كه حركت عليه يك حكومت فاسد و منحرف و ظالم و سركوبگر يعنى حكومت يزيد است؛
نگاه دوم: حركت باطنی حسين بن على، که حركت عليه جهل و زبونى انسان است. در حقيقت، امام حسين اگرچه با يزيد مبارزه مى كند، اما مبارزه ى گسترده ى تاريخى حضرتش با يزيدِ كوته عمرِ بى ارزش نيست؛ بلكه با جهل و پستى و گمراهى و زبونى و ذلّت انسان(فرمایشات امام خامنه ای در تاریخ 26/ 01/ 1379) در تمام اعصار و در تمام ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، نظامی، خانوادگی، اجتماعی و ... است. این نگاه به اربعین است که اربعین را همیشه زنده نگه میدارد و باعث ترس و هراس دشمنان از حسین بن علی می‌شود.
امروز هم هرجايى كه بشر در دنيا ضربه خورده است چه ضربهى سياسى، چه ضربهى نظامى و چه ضربه ى اقتصادى اگر ريشه اش را كاوش كند، يا در جهل است، يا در زبونى. يا نمىداند و معرفت لازم را به آنچه كه بايد معرفت داشته باشد، ندارد؛ يا اينكه معرفت دارد، اما خود را ارزان فروخته و زبونى را خريده و تن به ذلت داده است. بر این اساس در اربعین هم به سهم اعتقاد، عقلانیت و بینش و هم به سهم اخلاق، انسانیت و عطوفت و هم به سهم جهاد، حماسه و ایثار توجه شده است.
با توجه به این نگاه است که امروزه متفكّران و روشنفكران و کسانی كه بى غرض هستند، وقتى ماجراى امام حسين علیه السلام را مىبينند، احساس خضوع مىكنند و در واقع امام حسين، امام آنها در آزادىخواهى، عدالتطلبى، مبارزه با بديها و زشتيها و جهل و زبونى انسان است(فرمایشات امام خامنهای در تاریخ 26/ 01/ 1379).
علاوه بر ظرفیت انسانی و آزادی خواهی حتی به قیمت شهادت در راه حفظ اسلام که در اربعین حسینی وجود دارد، امام خمینی با یادآوری اربعینهای زنجیره ای گرامیداشت شهدای ایران، مسلمین را به ظرفیت وحدتبخشی اربعین هم توجه می‌دهد، امام خمینی «اربعین» را یکی از روزهای تحکیم وحدت مسلمین جهان میدانند و میفرمایند: «ما از دست امريكا نبايد خيلى گله كنيم ... لكن از كشورهاى اسلامى و از حكومتهاى اسلامى بايد شكوه كنيم و فرياد بزنيم. اسلام اين قدر براى اجتماع و براى وحدت كلمه، هم تبليغ كرده است و هم عمل كرده است؛ يعنى، روزهايى را پيش آورده است كه با خود اين روزها و انگيزه اين روزها تحكيم وحدت مىشود مثل عاشورا و اربعين. (صحيفه امام، ج15، ص 437 ـ 438).
وحدت و افزایش قدرت به معنای جنگ طلبی نیست، چون اسلام، معتقد به جنگهای پیشدستانه نیست، سخنگوی اسلام ناب محمدی امام خمینی میفرمایند «ما براى جنگ پيشقدم نيستيم(صحيفه امام، ج13، ص 331). اما وقتی جنگ از سوی یزیدیان زمان، تحمیل شد، بر خلاف نظر اکثریت که معمولاً جنگ را چیز بدی میدانند، امام خمینی مسلمین را به ابعاد مثبت مبارزه و جهاد و در نظر گرفتن رضای الهی توجه دادند و فرمودند: «ان شاء اللَّه، مسلمين هم توجه مىكنند به آن. يكى اينكه مردم از جنگ خسته نشوند(صحيفه امام، ج13، ص 331). در هر صورت، جنگ از يك جهت خيلى خوب است و آن اين است كه شجاعتى را كه در باطن انسان است بروز مىدهد و براى انسان تحرك حاصل مىشود. انسان از آن خمودى بيرون مى آيد. ... فرق ما بين ما و آنها اين است كه ما انگيزه مان اسلام است(صحيفه امام، ج13، ص 250).
به این ترتیب امام خمینی و مقام معظم رهبری به خوبی از برکات و ظرفیت اسلام، که ذاتاً دینی سیاسی است، و از جمله آیین سیاسی اربعین در راستای مبارزه با ظلم و ستم و اسلام آمریکایی در سه عرصه ملی، منطقه ای و بین المللی بهره برده و میبرند. ایشان به خوبی مردم را با ظرفیتهای اسلام ناب محمدی و از جمله ظرفیتهای نهضت حسینی و اربعین، آگاه کرده و تلاش دارند که مسلمین و مستضعفین به صورت منسجم و متحد در برابر یزیدیان و مستکبران زمان قرار بگیرند و نهراسند، تا کارکرد ظلم ستیزانه اربعین را که یکی از اهداف قیام اباعبدالله الحسین بود و گوشه ای از آن در ایران ظاهر شد، در دنیا و به ویژه در قدس شریف، جلوه گر سازند. و الحمد لله رب العالمین.
)
